Kuzey Atlas Okyanusu’nda yer alan Faroe Adaları, deniz tabanının altına inşa ettiği dört devasa su altı tüneliyle nüfusunun yüzde 90’ından fazlasını kesintisiz bir kara yolu ağıyla birbirine bağladı. Ülke, deniz seviyesinin 72 metre altında inşa edilen dünyanın ilk su altı döner kavşağıyla ulaşımda feribot bağımlılığını tamamen bitirdi.
Kuzey Atlas Okyanusu’nda İskoçya ile İzlanda arasında yer alan ve 18 adadan oluşan Faroe Adaları, ulaşım altyapısında tarihi bir dönüşüme imza attı. Faroe Adaları Hükümeti, kamu şirketi SEV, işletmeci P/F Tunnil ve İskandinav yüklenici firma NCC ortaklığıyla yürütülen dev projelerle adalar arasındaki deniz engelleri birer birer aşıldı. Fiyortların ve deniz tabanının altından geçen 4 faal su altı tüneli sayesinde, 55 bin 409 sakinin yaşadığı takımadada halkın yüzde 90.8’i aynı kara yolu ağına dahil oldu.
DENİZİN 72 METRE ALTINDA DÖNER KAVŞAK
Altyapı hamlesinin en çarpıcı halkasını Aralık 2020’de açılan ve toplam uzunluğu 11 bin 240 metre olan Eysturoyartunnilin oluşturuyor. Yaklaşık 173 milyon euro maliyetle tamamlanan bu devasa tünel, başkent Tórshavn ile Runavík arasındaki seyahat süresini 64 dakikadan 16 dakikaya indirdi.
Deniz seviyesinden 187 metre derinliğe kadar inen tünel, bünyesinde dünyanın ilk su altı döner kavşağını barındırıyor. Deniz yüzeyinin 72 metre altındaki bu kavşak, Runavík ve Strendur kolları ile başkent hattını okyanus tabanında birbirine bağlıyor.
GELENEKSEL DANS OKYANUS TABANINDA
Okyanus altındaki bu mühendislik harikası, aynı zamanda benzersiz bir sanat alanına dönüştürüldü. Tünel işletmecisi P/F Tunnil ve Faroe Adaları Resmi Turizm Kurulu verilerine göre kavşak alanı, özel bir mavimsi ışıklandırmayla aydınlatılıyor.
Alanın merkezinde, Faroe adalı ünlü sanatçı Tróndur Patursson tarafından yapılan özel bir enstalasyon yer alıyor. El ele tutuşmuş gerçek boyutlu figürlerden oluşan bu sanat eseri, takımadaların yüzyıllardır yaşatılan geleneksel zincir dansını simgeliyor.
EN UZUN TÜNEL SANDOY YOLUNDA
Takımadanın su altı ağını genişleten son büyük hamle ise Aralık 2023’te açılan Sandoyartunnilin oldu. 10.8 kilometre uzunluğuyla ülkenin en uzun bireysel tüneli unvanını alan bu yapı, nüfusu bin 500’den az olan Sandoy adasını ana ağa bağladı.
Deniz seviyesinden 155 metre derine inen ve yüzde 5 maksimum eğime sahip olan tünel için başlangıçta günlük 300 ila 400 araçlık bir hareketlilik öngörüldü. Eysturoyartunnilin ile birlikte bu iki son proje için resmi olarak toplam 346 milyon euro yatırım yapıldı.
Finansmanın 400 milyon Danimarka Kronu hükümet sermayesinden karşılanırken, kalan 2.6 milyar Danimarka Kronu kredi olarak temin edildi. Alınan krediler, tünellerden geçen kullanıcılardan tahsil edilen geçiş ücretleriyle geri ödeniyor.
İskandinav yüklenici firma NCC, bu dev tünellerin inşasında tamamen kayalarda delikler açılması, kontrollü patlayıcılar kullanılması ve parçalanan malzemelerin kaldırılması esasına dayanan delme ve patlatma yöntemini uyguladı. Tüneller yıl boyunca 24 saat kesintisiz hizmet verirken, okyanus tabanından sızan sular ise güçlü pompa sistemleriyle sürekli tahliye ediliyor.
OKYANUS AKINTILARI ENERJİYE DÖNÜŞÜYOR
Büyük altyapı yatırımlarıyla eş zamanlı olarak Faroe Adaları, enerji alanında da tam bağımsızlık hedefliyor. Kamu enerji şirketi SEV, 2023 yılında elektrik üretiminde yenilenebilir kaynakların payının yüzde 50.3’e ulaştığını bildirdi. Adaların hedefi, 2030 yılına kadar karadaki tüm elektriğin yeşil enerjiden sağlanması olarak belirlendi.
Bu vizyon doğrultusunda Şubat 2024’te, İsveçli üretici Minesto firmasına ait Dragon 12 adlı deniz türbini şebekeye entegre edildi. 28 ton ağırlığındaki ve 1.2 MW gücündeki bu devasa ekipman, okyanus akıntılarından maksimum enerji üretebilmek için suyun altında sekiz rakamına benzer yörüngelerde hareket ediyor.
Faroe Adaları, bu başarıların ardından gözünü daha büyük bir hedefe dikti. Hükümet, Sandoy adasını en güney uçtaki Suðuroy adasına bağlayacak, tahmini uzunluğu 23 ila 26 kilometre arasında değişen yeni bir su altı tünel rotası üzerinde çalışmalarını sürdürüyor.
