Fed’in Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısı, 28-29 Temmuz’da gerçekleştirilecek.
ABD’de açıklanan son veriler, enflasyon baskılarının hafiflediğine işaret ederken Orta Doğu’daki çatışmaların yeniden tırmanması ve petrol fiyatlarının yükselişe geçmesi, enflasyon görünümüne ilişkin değerlendirmelerde önemli bir risk unsuru olan enerji maliyetlerini yeniden gündeme taşıdı.
Piyasalarda Fed’in gelecek haftaki toplantısında politika faizini sabit tutacağı beklentisi öne çıkarken enerji fiyatlarındaki yükseliş ve enflasyonun hedefin üzerinde seyretmeye devam etmesi nedeniyle faiz artışı ihtimali de göz ardı edilmiyor.
CME Group verilerine göre 25 Temmuz itibarıyla piyasalar, Fed’in temmuz toplantısında politika faizini yüzde 3,5-3,75 aralığında sabit tutma ihtimalini yüzde 65,8, faiz artırımı ihtimalini ise yüzde 34,2 olarak fiyatlıyor.
Fed’in yeni Başkanı Kevin Warsh’ın, göreve gelmesinin ardından yaptığı açıklamalarda fiyat istikrarını yeniden sağlama konusundaki kararlılığını vurgularken para politikasının gelecekteki seyrine ilişkin sınırlı yönlendirmede bulunması da belirsizliği artırıyor.
ENERJİ MALİYETLERİNDEKİ YILLIK ENFLASYON YAVAŞLADI
ABD’de açıklanan son ekonomik veriler, Fed’in temmuz toplantısında faizleri sabit tutacağı beklentisini destekleyen temel unsurlar arasında yer alıyor.
ABD Çalışma Bakanlığının verilerine göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), haziranda aylık bazda yüzde 0,4 azalırken yıllık bazda yüzde 3,5 arttı. Böylece yıllık enflasyon, piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.
TÜFE, aylık bazda Mayıs 2020’den bu yana ilk kez düşüş kaydetti.
Enerji maliyetleri, martta aylık yüzde 10,9, nisanda yüzde 3,8 ve mayısta yüzde 3,9 yükseldikten sonra haziranda yüzde 5,7 geriledi. Enerji endeksindeki düşüş, barınma ve gıda dahil diğer kalemlerdeki fiyat artışlarını dengeleyerek aylık TÜFE’deki gerilemenin temel belirleyicilerinden biri oldu.
Enerji fiyatlarında aylık bazdaki düşüşe karşın enerji endeksi, haziranda yıllık bazda yüzde 15,7 arttı.
Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise haziranda aylık bazda yatay seyrederken yıllık bazda yüzde 2,6 yükseldi.
Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) de haziranda aylık bazda yüzde 0,3 gerilerken yıllık bazda yüzde 5,5 artarak piyasa beklentilerinin altında kaldı.
ABD’de tarım dışı istihdam ise haziranda 57 bin kişi artarak beklentilerin altında gerçekleşirken işsizlik oranı yüzde 4,2’ye geriledi. İstihdam artışındaki yavaşlamaya rağmen işsizlik oranındaki düşüş, iş gücü piyasasının genel olarak dirençli kaldığına işaret etti.
“ORTA DOĞU GERİLİMİ PETROLÜ YÜKSELTİYOR”
Orta Doğu’da yeniden artan tansiyon ve petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar, ABD’de enerji maliyetlerine ilişkin endişeleri de yeniden gündeme taşıdı.
Brent petrolün varil fiyatı geçen hafta mayıs ayından bu yana ilk kez 100 doların üzerini görürken ABD’de benzinin ortalama fiyatı da haziran ayından bu yana ilk kez 4 dolar seviyesini aştı.
Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, benzinin ülke genelindeki ortalama fiyatı 25 Temmuz itibarıyla galon başına 4,11 dolara yükseldi.
ABD ile İran arasında çatışmaların durdurulmasına yönelik haziran ayında varılan mutabakatın ardından petrol fiyatlarındaki gerilemeyle benzinin ortalama fiyatı da galon başına 4 doların altına inmişti.
“BU YIL VE GELECEK YILIN BAŞINDA FAİZİ SABİT TUTABİLİR”
Moody’s Analytics Başekonomisti Mark Zandi, AA muhabirine, “Fed’in bu yıl ve gelecek yıla girerken faiz oranlarını değiştirmeden sabit tutmasını bekliyorum.” dedi.
Enflasyonun muhtemelen zirve yaptığına, enflasyon beklentilerinin iyi çıpalanmış göründüğüne ve iş gücü piyasasının zayıfladığına işaret eden Zandi, pek çok şeyin ABD ile İran arasındaki çatışmaların nasıl seyredeceğine bağlı olduğunu belirtti.
Zandi, ABD Başkanı Donald Trump ile İran rejiminin gelecek haftalarda anlaşmaya varacağını, Hürmüz Boğazı’nın kademeli olarak yeniden açılacağını ve petrol fiyatlarının yılı varil başına 80 dolar seviyelerine yakın noktada tamamlayacağını varsaydığını, her iki tarafın da daha kalıcı anlaşmaya varması yönünde güçlü teşviklerin bulunduğunu ifade etti.
Bununla birlikte savaşın sürmesi, petrol fiyatlarının yüksek kalması ve enflasyonun gerilememe riskinin de yüksek olduğuna dikkati çeken Zandi, ABD’de eylül ayının ilk haftasında kutlanacak İşçi Bayramı’na kadar durumun bu yönde olması halinde Fed’in eylül toplantısında faiz artırması ihtimalinin daha yüksek olacağını kaydetti.
Zandi, yeni Fed Başkanı Warsh’ın ileriye dönük yönlendirme (forward guidance) konusunda eskisi kadar şeffaf olmayacağını açıkça ortaya koyduğunu belirterek, yatırımcıların Fed’in bir sonraki adımına ilişkin ipuçları arayacağını ve tahvil faizlerindeki oynaklığın artacağını ifade etti.
Fed Başkanı Kevin Warsh’ın piyasalardan daha fazla sinyal alacağını da söylediğini anımsatan Zandi, bunun Hazinenin enflasyona endeksli tahvillerinden elde edilen başa baş enflasyon oranları gibi göstergelerin Fed’in faiz kararları için daha önemli bir gösterge haline gelmesi anlamına geldiğini dile getirdi.
“SON TÜFE VERİLERİ FED’İN ELİNİ RAHATLATMIYOR”
Fitch Ratings ABD Ekonomik Araştırmalar Başkanı Olu Sonola da “Son TÜFE verileri, Fed’e faiz oranlarını sabit tutması için iyi bir neden sunuyor ancak rahatlaması için pek neden vermiyor.” diye konuştu.
Enflasyonun haziranda yavaşladığını ve iş gücü piyasasının iyi durumda kalmaya devam ettiğini belirten Sonola, buna karşın üretici fiyatları ve ithalat fiyatlarına ilişkin verilerin enflasyon baskılarının sürdüğüne işaret ettiğini anlattı.
Sonola, “Orta Doğu’daki gelişmelerin enerji maliyetlerini yeniden yükseltme tehdidi oluşturmasıyla Fed’in gelecek hafta faiz oranlarını değiştirmemesini ve eylül ayına kadar bu eğilimi değerlendirmesini bekliyoruz.” dedi.
Temel beklentilerinin Fed’in yılın geri kalanında faiz oranlarını sabit tutacağı yönünde olduğunu ifade eden Sonola, faiz artışı ihtimalinin de göz ardı edilemeyeceğini vurguladı.
Sonola, dayanıklı iş gücü piyasasının politika yapıcıların enflasyona odaklanmaya devam etmeleri için alan sağladığını, Orta Doğu’daki çatışmanın tırmanması, petrol fiyatlarının yükselmeye devam etmesi ve çekirdek kişisel tüketim harcamaları endeksinin artışını sürmesi halinde Fed’in bu yılın ilerleyen dönemlerinde yeniden sıkılaştırmaya gitmek zorunda kalabileceğine işaret etti.
Fed Başkanı Warsh’ın özellikle çekirdek enflasyonun hala yüksek seyretmesi ve Orta Doğu’daki gerilimin enerji fiyatları üzerinde yeni yukarı yönlü riskler yaratması nedeniyle haziran ayında TÜFE’deki yavaşlamayı kalıcı olarak değerlendirmesinin pek olası görünmediğini belirten Sonola, piyasaların Warsh’ın bu riskleri ne kadar güçlü bir şekilde vurgulayacağına ve hangi koşulların yeni faiz artışını tetikleyebileceğine odaklanacağını ifade etti.
Sonola, Warsh’ın ileriye dönük sınırlı yönlendirme yapması halinde açıklanacak enflasyon verileri ve Orta Doğu’daki gelişmelerin para politikası görünümüne ilişkin en net sinyaller haline geleceğini vurguladı.
“FED’İN SONRAKİ TOPLANTILARDA FAİZ ARTIRIMINA GİTME İHTİMALİ YÜKSEK”
American Enterprise Institute (AEI) Kıdemli Uzmanı Steven Kamin de “Enflasyonist baskıların hafiflediğine işaret eden haziran ayı TÜFE verilerinin, Fed’in temmuz toplantısında faizleri sabit tutmasını sağlamaya yeteceğini düşünüyorum.” dedi.
İş gücü piyasasının görünüşe göre bir tür denge durumunda olması ve Orta Doğu’daki çatışmanın yeniden alevlenmesiyle petrol fiyatlarının yükselmesi nedeniyle Fed’in sonraki toplantılarda faiz artırımına gitme ihtimalinin de yüksek olduğunu belirten Kamin, enflasyonun birkaç yıldır Fed’in hedefinin üzerinde seyretmesi ve Warsh’ın enflasyon karşıtı duruşunu pekiştirmek istemesinin bu durumu bilhassa geçerli kıldığını ifade etti.
“FAİZ ARTIŞI BEKLEMİYORUZ”
Oxford Economics ABD Başekonomisti Nancy Vanden Houten da Fed’in temmuz ayı toplantısının piyasa beklentileriyle çelişen öngörülerini değiştirmesini beklemediklerini dile getirdi.
Houten, “Faiz artışı beklemiyoruz ancak Federal Açık Piyasa Komitesinin enflasyonun faiz indirimini gerektirecek kadar düşük bir seviyeye gerileyeceğini öngördüğümüz gelecek yılın eylül ayına kadar politika faizini sabit tutmasını bekliyoruz.” diye konuştu.
Fed Başkanı Warsh’ın son dönemdeki tutumundan daha fazla veya daha az “şahin” bir tavır takınmasını beklemediklerini anlatan Houten, beklenenden iyi gelen son enflasyon verilerini not ederken ABD ile İran arasında yeniden tırmanan gerilimin enflasyon üzerinde yukarı yönlü risk oluşturduğuna dikkati çekeceğini düşündüğünü belirtti.
